Balbutologopedia

Balbutologopedia Balbutologopedia to dział w logopedii zajmujący się leczeniem osób jąkających się. A właściwie, czym jest jąkanie, skąd się bierze i jakie są jego skutki. Na początku warto wyjaśnić, iż jąkanie ma wiele znaczeń, ale wszystkie dotyczą jednego – jąkanie to zaburzenia w mowie i związanymi z nią tempo, rytm oraz płynność, spowodowane komplikacjami mięśni w okolicach dróg oddechowych, fonacyjnych i artykulacyjnych. Osoby z takimi schorzeniami mają kłopot z wypowiedzeniem najprostszych słów czy wytworzeniem odpowiednich dźwięków. Dlaczego tak się dzieje? Za najważniejsze przyczyny takich nieprawidłowości można wyróżnić niedostatecznie wykształcenie narządów i mięśni aparatu mowy, nerwice uszkodzenia obszarów mózgowych. Jak wspomniałam we wcześniejszych artykułach wady aparatu mowy mogą być spowodowane przez niewłaściwe oddychanie, sposób odżywiania, układania do snu czy po prostu przez brak uwagi na zmiany zachodzące u dziecka przez rodziców, którzy nie robili nic, aby zmienić ten stan rzeczy. Co do nerwic, tutaj sytuacja kreuje się trochę inaczej, ponieważ wrażliwy człowiek nie potrafi poradzić sobie ze stresem w życiu, presją społeczeństwa czy wymaganiami sprzecznymi z własnym światopoglądem. Za przyczynę nerwic można także uznać brak opieki rodzicielskiej w dzieciństwie lub przeżycie jakiejś sytuacji, która wywołała uraz (trauma). Również zaburzenia w mózgu stanowią taką przyczynę – jak dowiódł dr Martin Sommer istnieje słaba komunikacja między dwoma obszarami odpowiedzialnymi za poprawną mowę w lewej półkuli. Kiedy człowiek chce wypowiedzieć jakieś zdanie, jego myśl o tym zamierzeniu przesyłana jest z jednego miejsca do drugiego, gdzie następuje zamiana jego myśli na słowa – u jąkających ta sytuacja występuje z trudem, dlatego mają takie kłopoty w mówieniu. Oprócz tego również do takiego stanu rzeczy przyczynia się prawa półkula, która także chciałaby mieć wpływ na wypowiadane słowa i być może to jest kolejny powód nieprawidłowej mowy. Niektóre osoby jąkające się mają tzw. słuchowe sprzężenie zwrotne – polega na tym, iż osoba mówiąca nie ma odsłuchów swego głosu, zaś taką funkcję pełni kora słuchowa lewej półkuli, która we właściwym momencie włącza się. Co robić aby zwalczyć jąkanie? Większość logopedów dąży do usunięcia niepłynności w mówieniu lub całkowitego zlikwidowania. Można do tego dojść za pomocą ćwiczeń oddechowych, rozluźniających oraz podjęcia walki z lękami. Również stosuje się proces nauczenia mowy od zera, trwający około półtora roku. Kolejna metoda to echokorekcja, pozwalająca właściwie generować echo dla jąkających się, dzięki czemu maleje liczba ich zająknięć. Ważne jest także to, aby logopeda nie ograniczał się tylko do wyeliminowania problemu jąkania, ale starał się o zwiększyć poziom komunikacji u pacjenta, pomóc rozwiązać problemy, z których wynika jąkanie – jednym słowem jeśli logopeda połączy się ten problem z formami edukacyjnymi czy celami życiowy, efekt będzie znacznie lepszy, co przyniesie wiele korzyści dla pacjenta.

Mózgowe porażenie dziecięce i zaburzenia mowy

Mózgowe porażenie dziecięce i zaburzenia mowy Mózgowe porażenie dziecięce to grupa przewlekłych schorzeń w układzie nerwowym, które wystąpiły w trakcie jego rozwoju, jak i przed oraz po narodzinach. Uszkodzeniu ulegają głównie obszary odpowiedzialne za ruch i kontrolę mięśni. Za przyczyny takiego stanu rzeczy odpowiadają głównie: słabe dotlenienie płodu, komplikacje przed i poporodowe, przedwczesny poród, mała masa dziecka, wpływ alkoholu lub papierosów, ciąża mnoga czy infekcje wewnątrzmaciczne. Z kolei liczne objawy spowodowane nieprawidłowościami na obszarach w mózgu to m.in.: asymetria w ułożeniu i ruchów kończyn górnych i dolnych, ogólne zaburzenia na tle rozwoju umysłowego, mowy, słuchu i czucia, słabe napięcie mięśni, występowanie padaczki, problemy z karmieniem. Po urodzeniu dziecka trudno znaleźć typowe objawy, ale gdy je dostrzeżemy np.: zaburzenia snu, słabą ruchliwość czy problem z ssaniem i połykaniem, warto zgłosić się do specjalisty i rozpocząć wczesne leczenie, które powinno opierać się na wielu aspektach. Przede wszystkim pewne zaburzenia są nieodwracalne, ale nie znaczy to, ze będą one wrasta czy też zmniejszać się, więc specjalista na podstawie badań określa, jaki jest stopień inwalidztwa, dzięki wyjaśnia, jak można zminimalizować ograniczenia. Potrzebna jest więc współpraca osób z różnych dziedzin: lekarzy, fizjoterapeutów, pedagogów czy rodziców, aby można było utrwalać pozytywne zachowania i nawyki, które mogą dać pożądane efekty np.: w postaci lepszej ruchowości czy komunikacji. Zaleca się również stosowanie terapii ze zwierzętami, która może przynieść niespodziewane możliwości dla takiej osoby. W przypadku zaburzeń mowy koniecznie potrzebna jest pomoc ze strony logopedy, jednak zależy to w pełni od poziomu rozwoju umysłowego oraz od porażenia. Czynniki, które wywołuje problemy z porozumiewaniem się, to napewno wady umysłowe, zaburzenia słuchu i ruchowości, niecierpliwienie się, słabe kontakty z ludźmi. Nauczanie mowy u takich osób jest bardzo powolne i monotonne, ponieważ zależy od stopnia zaawansowania mięśni twarzy i narządów mowy. Wśród chorych występować mogą takie zaburzenia mowy jak: jąkanie, dyslalia, dysgramatyzm oraz kłopoty związane z głosem. Powodują one nieprawidłowe wymawianie głosek i czy używanie niewłaściwych form w gramatyce oraz zmianę słów lub zdań poprzez dodawanie czy opuszczanie liter. W zależności od tego, która część ciała uległa większemu niedowładowi, są różne typy w zaburzeniu mowy. Jeśli uszkodzenia przeważają na lewej stronie, dzieci posiadają mały zasób słownictwa i znacznie gorzej rozumieją, a te z kolei, które mają je na prawej części mają problem z użyciem aparatu mowy, rozumienia sensu słów i bardzo niewielkie słownictwo. Od początkowych momentów życia dziecko z porażeniem mózgowym nie ma możliwości ani warunków do tego, aby kształtować prawidłowo swoją mowę, dlatego ważne są ćwiczenia połykania, ssania, oddychania oraz artykulacja, fonacja wprowadzone przez logopedę oraz ciągłe mówienie do dziecka o tym, co się dzieje wokół.

Jak powstaje głos?

Jak powstaje głos? Jak wiemy mowa jest procesem odróżniającym człowieka od zwierząt, chociaż i one na swój sposób komunikują się między sobą. Jednak mowa ludzka jest znacznie bardziej zaawansowana i stanowi rozbudowany proces akustyczny i mechaniczny. Mimo skomplikowanego działania, warto opowiedzieć, jak działa nasz głos, który jest niczym innym jak dźwiękami o różnej częstotliwości, które jako fale dźwiękowe trafiają do ucha. Organem, które jest odpowiedzialny za wytworzenie dźwięków mowy jest krtań. Zbudowana z 9 chrząstek (3 parzyste i 3 nieparzyste), które są połączone wiązadłami i mięśniami. Te z kolei dzielą na zewnętrzne, odpowiedzialne za ułożenie krtani, a wewnętrzne, głównie mięśnie głosowe mają wpływ na proces powstawania dźwięków. Wnętrze krtani zbudowane jest z trzech pięter, z czego środkowa cześć, czyli fałdy głosowe i głośnia. Fałdy głosowe to parzyste elementy, które umieszczone są w bocznych ścianach krtani i są odpowiedzialne za czynności głosowe. Zbudowane z mięśni, tkanki łącznej, wiązadeł głosowych oraz nerwów i naczyń krwionośnych, a za nawilżanie tej części odpowiadają błony śluzowe. Fałdy posiadają możliwość zbliżania się i oddalania – następuje rozwieranie i zwieranie szpary głośni, która z kolei jest między fałdami, tworząc głośnię – ta cześć w krtani ma za zadanie wytworzyć dźwięki. Całe działanie polega na tym, że wdychając powietrze do płuc dochodzi do drgania fałd głosowych. W momencie wydechu szpara miedzy fałdami jest zamknięta, ale określony poziom ciśnienia powoduje rozwarcie szpary głośni, przez którą przepływa powietrze. Następuje spadek poziomu ciśnienia i fałdy głosowe zwierają się. Powtarzanie tego procesu powoduje, iż powstają drgania powietrza, czyli dźwięku. Ruchy krtani różnią się między sobą, a dzięki temu powstają dźwięki o innej wysokości, barwie czy głośności. O wysokości decyduje głównie długość krtani, to, jak ułożone są względem gardła oraz napięcia, częstości drgań i poziomu ciśnienia wydechowego powietrza. Z kolei barwa głosu to różnice pomiędzy a budową gardła i jamy nosowej, a na głośność wpływa zmienny poziom siły i szybkości powietrza, które przechodzi przez krtań. Nie tylko krtań jest potrzebna dla mowy – oprócz niej ważną rolę spełniają inne organy zwane rezonatorami. Jest nim gardło, które wpływa na poziom emisji głosu, a umieszczone w nim artykulatory zmieniają strukturę wydychanego powietrza i decydują o barwie głosu. Jama nosowa z kolei bierze udział w artykulacji głosek nosowych (np.: ą, ę, m, n, ń), a jama ustna jako najważniejsza część dba o prawidłowości w czynnościach artykulacyjnych – aby dźwięki powstałe w krtani mogły być dla nas zrozumiałe, dochodzi do zmiany za pomocą języka, warg, które regulują zmianę głosu oraz żuchwa z zębami, podniebienie miękkie podniebiennym języczkiem, jak i szczęka z zębami oraz podniebienie twarde. Można zauważyć, ze powstanie mowy to złożony proces, w którym biorą udział różne części jamy nosowej, gardła oraz dróg oddechowych, bez których nie moglibyśmy mówić.

Logopeda

Logopeda Wraz z pojawieniem się nowej dziedziny w medycynie – logopedii i nagłośnieniu problemu wad wymowy, nastąpiło znaczne zapotrzebowanie na ludzi zajmującymi się tym problemem. Warto wyjaśnić kilka kwestii, a przede wszystkim to, kim jest logopeda i kto może nim zostać oraz jaki jest zakres jego badań. Z definicji logopedii można wywnioskować, że logopeda to osoba, która ma określić diagnozę, występującą u ludzi z zaburzenia mowy oraz zastosować odpowiednią terapię, mającą na celu ukształtowanie i doskonalenie mowy na różnych etapach rozwoju człowieka. Jednym słowem logopeda ma nas nauczyć i przygotować do wykorzystania i użycia mowy w sposób praktyczny oraz za pomocą odpowiednich słów ma nam wyjaśnić nasz problem. Stosuje nie tylko metody przeciwdziałające, ale także bada i leczy już osoby z zaburzona mową. W swojej pracy korzysta z wielu dziedzin naukowych, takich jak: medycyna, psychologia, pedagogika czy lingwistyka. Choć różnią się między sobą zakresem badań, w kwestii logopedii uzupełniają się, ponieważ razem tworzą odpowiedni zestaw do walki z problemami wymowy. Z medycyny logopeda korzysta głównie z wiedzy o budowie i funkcjonowaniu narządu mowy, głosu i słuchu oraz badaniem nieprawidłowości związanych ze słuchem czy ze zgryzem lub uzębieniem. Z kolei psychologia dostarcza mu odpowiednich wyników badań na temat rozwoju dziecka i jego mowy, zwracając uwagę na skutki zaburzeń pod względem psychicznych, określenie mechanizmów, umożliwiających opanowanie i stałe rozwijanie mowy oraz wyjaśnia, na czym polega organizacja mowy w ośrodkach mózgowych i ewentualne zaburzenia. Pedagogika pozwala na uzyskanie wiedzy na temat odpowiedniego postępowania i współpracy z dzieckiem w przypadku leczenia wad, a lingwistyka dostarcza informacji o języku, jego budowie i wszelkich zagadnień z nim związanych. Jak widzimy przyszły logopeda nie tylko musi być chętny do wykonywania swojej pracy, ale także zdobyć wykształcenie i wiedzę, z których powinien korzystać w swym zawodzie we właściwy sposób i posiadać cechy, wyróżniające go od innych specjalistów. Według Zbigniewa Tarkowskiego logopeda powinien posiadać wysokie umiejętności, pozwalające na określenie diagnozy, odwagę i odpowiedzialność w razie złych decyzji, prawo do samodzielnego podejmowania decyzji związanych z diagnozą i leczeniem pacjentów (tzw. autonomia zawodowa). Oprócz tego powinien także współpracować ze specjalistami z innych dziedzin oraz działać w imię własnych zasad i wiedzy, nie poddając się presji społeczeństwa, a przy tym nie szkodząc swoim zachowaniem innym, a w szczególności pacjentom. Te wszystkie cechy sprawiają, że logopeda to osoba wyjątkowa, która zna nasze słabości i nie dyskwalifikuje nas mimo niepełnosprawności, jaką są zaburzenia mowy. Wręcz przeciwnie pragnie nam szczerze pomóc, nie tylko likwidując zaburzenia uniemożliwiające normalne funkcjonowanie w życiu, ale również sprawia, że wierzymy w siebie i czujemy się traktowani jak zwykli ludzie, którzy mogą coś osiągnąć.

Oligofrenologopedia i upośledzenie umysłowe

Oligofrenologopedia i upośledzenie umysłowe Oligofrenologopedia jako dział w logopedii, zajmuje się terapią i leczeniem wad wymowy u osób, a w szczególności dzieci upośledzonych umysłowo. Są to uszkodzenia rozwojowe, które powodują znaczne osłabienia poziomu pod względem intelektualnym, przez co takie osoby są uzależnione od pomocy i opieki innych ludzi. Głównym wyznacznikiem prawidłowego rozwoju jest przede wszystkim ruch, który jest naturalnym następstwem w dorastaniu. Jak wiemy, dzieci poznają świat, swoje otoczenie za pomocą ruchu, mowy i myślenia, pozwalającym tym samym na zdobywanie nowych doświadczeń i przeżyć, które w znacznym stopniu poprawiają stan pamięci. Co jeśli u dziecka zauważono nieprawidłowe oznaki rozwojowe? W przypadku osób z głęboki upośledzeniem, poziom inteligencji plasuje się na poziomie trzylatka – występują liczne wady układu nerwowego i możliwe są tylko do wykonania najprostsze czynności, jednak i tak potrzebna jest im pomoc na całe życie. Z kolei upośledzenie w stopniu znacznym jest na poziomie dzieci 3-6 letnich, które jest widoczne miedzy 4 a 5 rokiem życia. Są one w stanie posiąść możliwości częściowego uniezależnienia się w czynnościach życiowych, ale wymagają stałej kontroli. Niepełnosprawność intelektualna na poziomie umiarkowanym charakteryzuje się tym, iż funkcjonowanie osób jest jak u 6-9 latków, występują problemy na tle społecznym, ruchowo-fizycznym, ale mają wpływ na swoje decyzje i mogą pracować zawodowo. U osób, u których wykryto upośledzenie lekkie zachowują się jak 10-12 latki, są w stanie w miarę możliwości samodzielnie myśleć w sposób logiczny, jednak nie mają predyspozycji do myślenia nad pojęciami i zjawiskami abstrakcyjnymi. Przez to mają problemy z zsumowaniem zdobytej wiedzy i wyciąganiem właściwych wniosków czy określaniem poglądów. Nie maja również problemów z dostrzeganiem zjawisk czy przedmiotów, ale ich zakres jest wąski, przez co nie potrafią ich zanalizować. Z kolei uwaga bywa rozproszona, a dziecko nie potrafi się skoncentrować na jednej czynności czy przedmiocie. Pamięć nie jest dostateczniej wykształcona, powodując tym samym trudności z przyswajaniem i zapamiętywaniem wiadomości, które trzeba stale powtarzać. Co do własnego zachowania i wykazywania emocji, dzieci te nie potrafią przemyśleć swoich decyzji, które zależą w głównej mierze od ich usposobienia. Są podatne na wpływy, nie wykazują samodzielności i nie są zbyt aktywne. Jak już wspomniałam, dzieci z upośledzeniem lekkim mają problem ze zrozumieniem pojęć abstrakcyjnych oraz odróżnieniem sytuacji poważnych od błahych, przez co nie potrafią w odpowiedni sposób ukazać własnych emocji. Dzieci z lekkim upośledzeniem umysłowym żyją w przekonaniu, ze nic nie mogą ani nie potrafią osiągnąć w życiu, a ciągłe niepowodzenia dopełniają tylko ten stan, w którym dominuje apatia, bierność czy brak chęci do życia. Aby zmienić takie nastawienie potrzebne jest przede wszystkim wsparcie najbliższych osób, które powinni starać się podbudowywać dziecko i jego psychikę w każdej chwili.