Neurologopedia i układ nerwowy

Neurologopedia i układ nerwowy Neurologopedia to jeden z kilku działów w logopedii, zajmujący się terapią osób z uszkodzeniami mózgu. Trzeba więc nieco wyjaśnić. Układ nerwowy składa się z ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, który jest odpowiedzialny za prawidłowe działanie i nadzorowanie działalności organizmu, w tym kierowaniem mięśniami i wydzielaniem hormonów oraz odbieraniem bodźców z zewnątrz i przetwarzaniem ich. Za otrzymywanie informacji z zewnątrz odpowiadają nasze zmysły, z kolei wiadomości z narządów ich zakończenia czuciowe. To pozwala na rozróżnienie pewnych zachowań, które są już wrodzone i nabywane wraz z naszym rozwojem. Za doprowadzenie ich do właściwych miejsc w organizmie odpowiada tzw. łuk odruchowy, który przesyła bodźce do ośrodka centralnego, a następnie przenosi je do narządów, mających wykonać wyznaczone funkcje. Podstawowym budulcem komórek nerwowych jest neuron oraz wypustki dendrytów, które przyjmują bodźce i aksony, odprowadzające je dalej. Większość neuronów znajduje się w najważniejszej części – w ośrodkowym układzie nerwowym, chronionym przez kości czaszki i kręgosłup. Każdy neuron przesyła sobie informacje za pomocą tzw. synaps, których jest znacznie więcej w wypustkach neuronowych. Pierwszy ośrodek układu nerwowego to ośrodkowy, którego częściami są mózg, pień mózgu oraz rdzeń mózgowy. Jego celem jest uchwycenie i analiza informacji docierających z obwodowego układu nerwowego oraz spowodowanie odpowiedniej reakcji na nie. Całość mózgu stanowią głównie półkule, które z kolei dzielą się na płaty: czołowy, ciemieniowy, skroniowy i potyliczny, które spełniają określone funkcje. Płat czołowy kieruje czynnościami ruchowymi i psychicznymi, ciemieniowy rejestruje doznania czucia, część potyliczna dba o struktury wzrokowe, a płat skroniowy za odbieranie doznań dźwiękowych. Półkule te pokrywa kora mózgowa, która jest odpowiedzialna za wykonywanie świadomych i bardziej zaawansowanych czynności życiowych. Niedaleko kory umieszczony jest pień mózgu, który łączy się z rdzeniem. Prawidłowe funkcjonowanie tej części umożliwia wykonywanie ważnych czynności życiowych. Móżdżek zaś przystosowuje we właściwy sposób napięcia mięśni oraz dba o poprawną postawę ciała. Z kolei rdzeń kręgowy uczestniczy w przekazywaniu bodźców do mózgu i konkretnych narządów. Drugi układ to obwodowy układ nerwowy, w skład którego wchodzą korzenie rdzeniowe i nerwy obwodowe. Celem układu jest przewodzenie doznań z struktur nerwowych do narządów. Mimo skomplikowanej budowy układu jest on w pełni odpowiedzialny za nasz kontakt ze światem zewnętrznym. Ważną rolę w mówieniu spełniają nerwy i drogi nerwowe  czaszkowe, twarzowe, językowo-gardłowe i krtani, które są odpowiedzialne za poprawną artykulację i wytwarzanie dźwięków mowy. W procesach mowy ważną funkcję spełnia także móżdżek, kontrolując czynności manualne oraz sterując mową. Jak widzimy, ludziom z uszkodzeniami mózgu potrzebna jest więc terapia u logopedy, umożliwiająca stałe ćwiczenie mówienia, mimo braku predyspozycji.